Η πρόληψη καρκίνου του παγκρέατος και κυρίως η πρώιμη διάγνωση του είναι ένα θέμα που απασχολεί πολύ σοβαρά την επιστημονική κοινότητα. Η πρόληψη είναι απαραίτητη για την αποφυγή και διόρθωση των παραγόντων κινδύνου που σχετίζονται με τον καρκίνο παγκρέατος και η πρώιμη διάγνωση είναι απαραίτητη, διότι είναι η μόνη ελπίδα ουσιαστικής θεραπείας από το καρκίνο του παγκρέατος. Η πρόληψη καρκίνου παγκρέατος και η πρώιμη διάγνωσή του, είναι ουσιαστικά ο μόνος τρόπος για την θεραπεία του ασθενούς από την νόσο.
Στόχος μας είναι να αναφερθούν οι παράγοντες που σχετίζονται με τον καρκίνο του παγκρέατος, τα πρώιμα συμπτώματα και τέλος να επισημανθούν οι εργαστηριακές και απεικονιστικές εξετάσεις που μπορούν να διαγνώσουν έναν ασυμπτωματικό πρώιμο καρκίνο παγκρέατος.
Ποιοι είναι οι παράγοντες που σχετίζονται με τον καρκίνο παγκρέατος;
Στους παράγοντες που σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του παγκρέατος περιλαμβάνονται:
1.Το κάπνισμα. Οι καπνιστές αποτελούν ομάδα αυξημένου κινδύνου για καρκίνο παγκρέατος. Υπολογίζεται ότι το 52% των ασθενών με καρκίνο παγκρέατος ήταν καπνιστές για περισσότερα από 20έτη.
2. Η παχυσαρκία. Η αύξηση του σωματικού βάρους και κυρίως η κεντρικού τύπου παχυσαρκία, δηλαδή μεγάλη κοιλιά, έχει συσχετιστεί με την νόσο του παγκρέατος. Η αύξηση του δείκτη μάζας σώματος άνω του 30 είναι παράγοντας κινδύνου.
3.Η χρόνια κατανάλωση αλκοόλης.
4.Η χρόνια ή οξεία υποτροπιάζουσα παγκρεατίτιδα.
5.Αυξημένη κατανάλωση κόκκινου κρέατος, κατεργασμένου κρέατος, και πολύ λιπαρών τροφών.
6.Ο σακχαρώδης διαβήτης και κυρίως ο τύπου 2. Ο καρκίνος του παγκρέατος είναι δύο φορές πιο πιθανό να εμφανιστεί σε άτομα με διαβήτη. Επίσης η αιφνίδια εμφάνιση σακχαρώδη διαβήτη μπορεί να είναι πρώιμο σύμπτωμα εμφάνισης παγκρεατικού καρκίνου.
7.Θετικό οικογενειακό ιστορικό καρκίνου παγκρέατος. Το 18% των ασθενών με καρκίνο παγκρέατος είχαν θετικό οικογενειακό ιστορικό σε τουλάχιστον ένα συγγενή πρώτο βαθμού.
8.Κληρονομικές γονιδιακές μεταλλάξεις που σχετίζονται με τον καρκίνο του μαστού των ωοθηκών του παχέος εντέρου, την οικογενή παγκρεατίτιδα, το σύνδρομο Peutz-Jeghers, και την νόσος του Lynch.
9.Μεταναστευτική θρομβοφλεβίτιδα. Μπορεί να αποτελεί την πρώτη εκδήλωση του καρκίνου του παγκρέατος, ενώ σαν σύμπτωμα εμφανίζεται στο 10% των ασθενών.
10.Ηλικία. Ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου του παγκρέατος αυξάνεται μετά την ηλικία των 50. Οι περισσότεροι ασθενείς είναι μεταξύ 55 και 65 ετών. Ωστόσο τα τελευταία χρόνια ο καρκίνος του παγκρέατος έχει αρχίσει να εμφανίζεται και σε ηλικίες κάτω τον 50ετών.
Ποιά είναι τα πρώιμα συμπτώματα που μπορεί να σχετίζονται με τον καρκίνο παγκρέατος;
Ο καρκίνος του παγκρέατος είναι μια ύπουλη, αθόρυβη νόσος, που μπορεί να εμφανιστεί χρόνια πριν δώσει συμπτώματα που θα οδηγήσουν τον πάσχοντα στον γιατρό. Τις περισσότερες φορές τα πρώιμα συμπτώματα είναι ήπια και εύκολα μπορεί να αποδίδονται σε άλλες συνηθισμένες παθήσεις. Ενώ στις περιπτώσεις που τα συμπτώματα γίνουν χαρακτηριστικά της νόσου, όπως για παράδειγμα ο αποφρακτικός ίκτερος, τότε η νόσος ήδη βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο. Η πρόληψη του καρκίνου παγκρέατος βασίζεται στην αναγνώριση των πρώιμων συμπτωμάτων και την άμεση διερεύνηση τους.
Τα πρώιμα συμπτώματα του καρκίνου του παγκρέατος έχουν μεγαλύτερη σημασία σε ανθρώπους που πληρούν τους παράγοντες κινδύνου που αναφέραμε προηγουμένως.
Πρώιμα συμπτώματα στον καρκίνο του παγκρέατος είναι:
1.Ήπια ενόχληση ή αίσθηση βάρους στο επιγάστριο (το άνω τμήμα της κοιλιάς). Ορισμένοι ασθενείς το χαρακτηρίζουν ως δυσπεψία. Η ενόχληση αυτή δεν είναι σταθερή και χαρακτηρίζεται από περιοδικότητα χωρίς να σχετίζεται απαραίτητα με την λήψη τροφής. Σε πρώιμο στάδιο η ενόχληση αυτή δεν έχει αντανάκλαση στην πλάτη.
2.Κατάθλιψη. Η αναίτια μεταβολή της διάθεσης της συμπεριφοράς και γενικά της ψυχικής υγείας του ανθρώπου είναι ένα από το πολύ συνηθισμένα πρώιμα συμπτώματα του παγκρεατικού καρκίνου. Οι μεταβολές αυτές μπορεί να είναι ήπιες και να γίνονται αντιληπτές μόνο από τους οικείους του πάσχοντα ενώ άλλες φορές είναι πολύ έντονες που οδηγούν τους ανθρώπους αυτούς στον ψυχίατρο ή τον ψυχολόγο.
3.Ανορεξία. Η σταδιακή εμφάνιση ανορεξίας που συνδυάζεται με σχετική μεταβολή των διατροφικών συνηθειών. Συνήθως η ανορεξία αυτή συνδυάζεται με απέχθεια στην κατανάλωση κόκκινου κρέατος, λιπαρών τροφών και επεξεργασμένων τροφίμων. Η μείωση της όρεξης είναι ένα πρώιμο σύμπτωμα που μπορεί να περάσει απαρατήρητο ή να αποδοθεί σε βελτίωση των διατροφικών συνηθειών. Ωστόσο, η αποστροφή σε είδη φαγητών που μέχρι πρόσφατα ήταν αγαπημένα, θα πρέπει να αξιολογείτε.
4.Απώλεια βάρους. Παρότι η απώλεια βάρους δεν κατατάσσετε στα πρώιμα συμπτώματα εντούτοις δεν είναι λίγες οι φορές που η αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες μπορεί να οδηγήσουν σε απώλεια κιλών. Γενικά αξιολογείτε η απώλεια κιλών που δεν σχετίζεται με μια εκούσια μεταβολή στην κατανάλωση τροφής.
5.Αιφνίδια εμφάνιση σακχαρώδους διαβήτη. Η διαταραχή του μεταβολισμού των υδατανθράκων, δηλαδή η σταδιακή αύξηση της γλυκόζης του αίματος, που μετράμε στις συνήθεις εργαστηριακές εξετάσεις πρέπει να εγείρει υποψίες για περεταίρω έλεγχο του παγκρέατος.
Ποιες είναι οι εργαστηριακές ή/και απεικονιστικές εξετάσεις που θα διαγνώσουν ένα πρώιμο καρκίνο παγκρέατος;
Εργαστηριακές εξετάσεις.
Η εργαστηριακή εξέταση που θα βοηθήσει στην ανακάλυψη ενός πρώιμου καρκίνου του παγκρέατος, είναι η μέτρηση ορισμένων καρκινικών δεικτών στο αίμα, ανθρώπων που είτε συγκεντρώνουν αυξημένους παράγοντες κινδύνου, είτε εμφανίζουν πρώιμα συμπτώματα, όπως αναφέραμε παραπάνω.
Οι καρκινικοί δείκτες είναι ταυτοποιημένες πρωτεΐνες που παράγονται από καρκινικά κύτταρα ή από ιστούς σε απάντηση παρουσίας καρκινικών κυττάρων. Η αύξηση των δεικτών χρησιμοποιείται για την διάγνωση ή την θεραπευτική αντιμετώπιση καρκινικών παθήσεων.
Οι καρκινικοί δείκτες που σχετίζονται με τον καρκίνο του παγκρέατος είναι:
1.CEA. Το καρκινικοεμβρυϊκό αντιγόνο παράγεται και εκκρίνεται από τα καρκινικά κύτταρα του γαστρεντερικού σωλήνα, ιδιαίτερα του παχέος εντέρου, του παγκρέατος, καθώς επίσης και από μεταστατικούς όγκους.
2.CA 19-9 (Υδατανθρακικό αντιγόνο). Είναι καρκινικό αντιγόνο, ο προσδιορισμός του οποίου βοηθάει στην παρακολούθηση ασθενών με καρκίνο του παγκρέατος. Ο δείκτης αυτός μπορεί να βρίσκεται σε αυξημένα επίπεδα στον ορό του αίματος ασθενούς με παγκρεατικό καρκίνο πολύ νωρίς πριν εμφανιστούν έντονα συμπτώματα και αυτό βοηθάει στην πρώιμη διάγνωση.
3.CA-50 Είναι ένας καρκινικός δείκτης που βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα σε νεοπλάσματα του παγκρέατος και σε μικρό ποσοστό ασθενών με καρκίνο του γαστρεντερικού.
Υπάρχουν και άλλα ισοένζυμα όπως για παράδειγμα η γαλακτική αφυδρογονάση (LDH) που φυσιολογικά βρίσκονται ενδοκυττάρια και η αύξηση αυτών μπορεί να αξιολογηθεί συνδυαστικά για την πρώιμη διάγνωση του παγκρεατικού καρκίνου.
Απεικονιστικές εξετάσεις.
ECHO παγκρέατος
Από τις απεικονιστικές εξετάσεις η ποιο σημαντική στην πρώιμη διάγνωση του καρκίνου του παγκρέατος είναι το υπερηχογράφημα παγκρέατος, χοληφόρων.
Είναι μια εξέταση που με την κατάλληλη προετοιμασία του ασθενούς, μπορεί να δώσει σημαντικές πληροφορίες για την μορφολογική εικόνα του παγκρέατος και του παγκρεατικού πόρου. Επίσης μπορεί να αναδείξει τις κύστες του παγκρέατος ή την παρουσία συμπαγούς σχηματισμού και να καθορίσει την θέση της βλάβης στην ανατομική θέση του οργάνου. Επίσης είναι μια εξέταση που μπορεί εύκολα να χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθηση και την εξέλιξη μιας ταυτοποιημένης βλάβης στο πάγκρεας με πολύ χαμηλό κόστος, χωρίς ακτινοβολία και μεγάλη διαγνωστική αξία.
Αξονική (CT) ή/και Μαγνητική (MRI) παγκρέατος.
Σε περιπτώσεις που ο υπέρηχος παγκρέατος είναι θετικός, δηλαδή απεικονίζει παθολογικά ευρήματα, η αξονική και η μαγνητική παγκρέατος είναι απαραίτητες για την περαιτέρω διερεύνηση της πάθησης. Οι πληροφορίες που συλλέγονται, σχετίζονται με την αγγείωση της βλάβης, την ανατομική της θέση, τα μορφολογικά της χαρακτηριστικά, την αναζήτηση λεμφαδένων στην εξεταζόμενη περιοχή και την πιθανή μετάσταση.
ERCP
Η ERCP είναι η μέθοδος εκλογής για την διερεύνηση παθήσεων του παγκρέατος, του παγκρεατικού πόρου, του χοληδόχου πόρου, και του φύματος vater. Γίνεται άμεση προσέγγιση του οργάνου και αναγνώριση της βλάβης του παγκρέατος, διαπιστώνεται η ανατομική θέση της βλάβης και δίνεται η δυνατότητα λήψης κατευθυνόμενης βιοψίας. Η σημαντική όχι μόνο στην διάγνωση των παθήσεων του παγκρέατος αλλά και στην θεραπευτική του αντιμετώπιση. Διαβάστε περισσότερα εδώ.
PET/CT
H εξέταση PET/CT είναι ένα υβριδικό σύστημα απεικόνισης, το οποίο συνδυάζει δύο μεθόδους, την ποζιτρονική τομογραφία (ΡΕΤ) και την αξονική τομογραφία.
Η ποζιτρονική τομογραφία είναι μία απεικονιστική εξέταση που παρέχει τη δυνατότητα να εντοπιστούν τυχόν παθολογικές καταστάσεις σε πρώιμο στάδιο, διότι απεικονίζει βιοχημικές αλλαγές, οι οποίες εκδηλώνονται πολύ πριν τις ανατομικές, που απεικονίζουν οι συμβατικές απεικονιστικές μέθοδοι.
Η εξέταση αυτή έχει θέσει κυρίως στην διερεύνηση παθήσεων του παγκρέατος που οι προηγούμενες απεικονίσεις δεν κατατάσσουν με ακρίβεια το είδος της πάθησης.
Ενδοσκοπικός υπέρηχος EUS.
Ο ενδοσκοπικός υπέρηχος δίνει την δυνατότητα της αναίμακτης λήψης βιοψιών από το σημείο της αναγνωρισμένης βλάβης του παγκρέατος.
Συμπερασματικά.
Ο καρκίνος του παγκρέατος είναι μια ύπουλη νόσο που εξελίσσεται για χρόνια χωρίς να δίνει ουσιαστική συμπτωματολογία. Αντίθετα όταν τα συμπτώματα γίνουν ορατά, όπως για παράδειγμα ο αποφρακτικός ίκτερος, τότε τις περισσότερες φορές η νόσος είναι σε προχωρημένο στάδιο. Η πρόληψη καρκίνου παγκρέατος στοχεύει στην πρώιμη διάγνωση όταν ακόμα η νόσος βρίσκεται σε υποκλινικό στάδιο.
Η μόνη ουσιαστική θεραπεία του καρκίνου του παγκρέατος είναι η αναγνώριση του σε πρώιμο στάδιο, που μπορεί να γίνει χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου.
Να σημειωθεί ότι μόνο η χειρουργική αντιμετώπιση των καρκίνων του παγκρέατος μπορεί να προσφέρει 5ετή επιβίωση σε ποσοστό 95%.
Διαβάστε σχετικά άρθρα
•Καρκίνος παγκρέατος
•ERCP
•ERCP διάγνωση και θεραπεία για τον καρκίνο του παγκρέατος
•Απόφραξη δωδεκαδακτύλου – Stent δωδεκαδακτύλου
•Αποφρακτικός ίκτερος
•Καρκίνος φύματος Vater
•Καρκίνος χοληδόχου κύστης
•Χολαγγειοκαρκίνωμα – Καρκίνος χοληδόχου πόρου
•Καρκίνος ήπατος – Ηπάτωμα – Ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα
•Ηπατικές μεταστάσεις
•Ραδιοκύματα RF – Μικροκύματα MW
•Χολοκυστίτιδα
•Χολαγγειίτιδα
•Λιθίαση χοληδόχου κύστης – Χολολιθίαση
•Λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή
•Λιθίαση χοληδόχου πόρου – Χοληδόχολιθίαση