Οι πέτρες στην χολή είναι μια από τις συνηθέστερες παθήσεις στην ζωή ενός ανθρώπου. Οι πέτρες αυτές, είναι κρυσταλλικές εναποθέσεις που σχηματίζονται στη χοληδόχο κύστη ή στο χοληφόρο δέντρο, και αποτελούνται κυρίως από χοληστερόλη, χολερυθρίνη και χολή. Οι πέτρες στην χολή, συχνά παραμένουν ασυμπτωματικές.
Συνήθως ανιχνεύονται τυχαία κατά την διενέργεια υπερήχων κοιλίας. Σε αλλά περιπτώσεις όμως, μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντικές επιπλοκές όπως κολικό χοληφόρων (όξυ πόνο στην κοιλιά), οξεία χολοκυστίτιδα, χολαγγειίτιδα, παγκρεατίτιδα και αποφρακτικό ίκτερο.
Γιατί σχηματίζονται πέτρες στην χολή;
Οι πέτρες στην χολή σχηματίζονται από αδιάλυτα στοιχεία, που βρίσκονται μέσα στο διάλυμα της χολής και σταδιακά καθιζάνουν. Τέτοια στοιχεία είναι η χοληστερόλη, το ασβέστιο, το φωσφορικό άλας, το ανθρακικό άλας, το παλμιτικό άλας και προϊόντα διάσπασης των ερυθρών αιμοσφαιρίων.
Πρόσθετες ουσίες όπως οι προσταγλανδίνες και η αραχιδονυλλεκιθίνη προάγουν την κρυστάλλωση των αδιάλυτων στοιχείων και την δημιουργία λίθων.
Υπάρχουν πολλαπλοί παράγοντες που σχετίζονται με την αυξημένη συχνότητα εμφάνισης λίθων στην χολή. Στις δυτικές χώρες, το 75% των λίθων είναι χοληστερινικές πέτρες, που σχετίζονται με μεταβολικές διαταραχές όπως η δυσλιπιδαιμία, ο διαβήτης, η παχυσαρκία, η αντίσταση στην ινσουλίνη και η διατροφή με υψηλής περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά τροφές, η κατανάλωση ζάχαρης, και διατροφή φτωχή σε φυτικές ίνες.
Επίσης οι πέτρες στην χολή σχετίζονται με μειωμένη σωματική δραστηριότητα. Με ταχεία απώλεια βάρους ή με παρατεταμένη νηστεία ή ακόμα και εξοντωτικές δίαιτες, που μειώνουν τη συσταλτικότητα της χοληδόχου κύστης.
Η κληρονομικότητα, (θετικό οικογενειακό ιστορικό), αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης λίθων στην χολή έως και 30%.
Επίσης, τα επίπεδα των οιστρογόνων συσχετίζονται με τη αύξηση της χοληστερόλης στη χολή και τη μείωση της συσταλτικότητας της χοληδόχου κύστης. Οι γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας ή οι γυναίκες που λαμβάνουν αντισυλληπτικά φάρμακα που περιέχουν οιστρογόνα έχουν διπλάσια συχνότητα να εμφανίσουν πέτρες στην χολή σε σύγκριση με τους άνδρες.
Οι πέτρες στην χολή εμφανίζονται όταν υπάρχει μειωμένη συσταλτικότητα της χοληδόχου κύστης, μειωμένη κένωση της κύστης και περίσσεια χοληστερόλης ή χολικών αλάτων. Επίσης η βακτηριακές ή παρασιτικές λοιμώξεις αυξάνουν τον κίνδυνο δημιουργίας λίθων στην χολή.
Οι μαύρες πέτρες, σχηματίζονται κυρίως από χολικά άλατα, που προκύπτουν από τη διάσπαση της αιμοσφαιρίνης. Οι καφέ πέτρες σχηματίζονται σε περιπτώσεις βακτηριακής ή παρασιτικής λοίμωξης και αποτελούνται από έναν συνδυασμό υποστρωμάτων ασβεστίου, χολερυθρίνης, φωσφορικού ή παλμιτικού ασβεστίου, χοληστερόλης και χολής. Οι χοληστερινικοί λίθοι είναι συχνοί σε άτομα με διαβήτη ή άλλες μεταβολικές διαταραχές.
Οι μαύρες πέτρες εμφανίζονται κυρίως σε άτομα με φλεγμονώδη νόσο, όπως η νόσος του Crohn και σε άτομα με αυξημένη αιμόλυση, όπως στην δρεπανοκυτταρική αναιμία, την μεσογειακή αναιμία, τον υπερσπληνισμό. Οι καφέ-μελαγχρωστικές πέτρες παρατηρούνται κυρίως σε άτομα με παρασιτικές ή βακτηριακές λοιμώξεις της χολής.
Τι πρόβλημα μπορεί να δημιουργήσουν οι πέτρες στην χολή;
Οι πέτρες στην χολή δεν είναι μια αθώα πάθηση. Οι λίθοι μπορεί να εμφανιστούν ως μικρά λιθιασικά συγκρίματα (χολική άμμος) ή να σχηματίσουν μεγαλύτερες πέτρες που μπορούν να φτάσουν σε διάμετρο αρκετών εκατοστών. Οι πέτρες της χολής συνήθως είναι κινητές μέσα στη χοληδόχο κύστη και μπορούν να μετακινιούνται με την συσταλτικότητα της κύστης, προς τον κυστικό πόρο.
Οι μικρές πέτρες και η χολική άμμος, μπορεί να προκαλέσουν απόφραξη του κυστικού πόρου, του σωλήνα δηλαδή που αποχετεύεται η χολή προς τον χοληδόχο πόρο. Η απόφραξη αυτή, εμποδίζει την ομαλή ροή της χολής προς το 12δάκτηλο, προκαλεί διάταση της χοληδόχου κύστης και ανάπτυξη μικροβίων, καταλήγοντας στην οξεία φλεγμονή της χοληδόχου κύστης, που ονομάζεται χολοκυστίτιδα.
Σε άλλες περιπτώσεις, μικροί λίθοι, μέσης διαμέτρου 0,5 – 0,7εκ. μπορεί να περάσουν από τον κυστικό πόρο και να φτάσουν στον χοληδόχο πόρο προκαλώντας κολικό χοληφόρων (οξύ κοιλιακό άλγος), διαλείποντα αποφρακτικό ίκτερο και οξεία παγκρεατίτιδα.
Οι μεγάλες πέτρες της χολής, με μέση διάμετρο άνω του 1 – 1,5 εκ τραυματίζουν το τοίχωμα της χοληδόχου κύστης, προκαλώντας μια χρόνια φλεγμονή στο
τοίχωμα της κύστης και σταδιακή ανάπτυξη μικροβίων που θα οδηγήσουν στην οξεία χολοκυστίτιδα.
Πολύ συχνά ασθενείς με μικρές ή μεγαλύτερες πέτρες στην χολή, εμφανίζουν σοβαρές δυσπεπτικές ενοχλήσεις, μετεωρισμό, φουσκώματα και καθυστερημένη πέψη της τροφής τους. Αυτό οφείλετε σε μειωμένη συσταλτικότητα της χοληδόχου κύστης και της μειωμένης έκκρισης χολής προς το 12δακυλο από αυτή που φυσιολογικά απαιτείτε για την σωστή πέψη των τροφών.
Ποιες παθήσεις, μπορεί να προκαλέσου οι πέτρες στην χολή;
Αρκετές φορές, οι πέτρες στην χολή ανακαλύπτονται τυχαία, όταν διενεργούνται εξετάσεις υπερήχων. Άλλες φορές κατά την διενέργεια αιματολογικών εξετάσεων, μπορεί να διαπιστωθεί αύξηση των ηπατικών ενζύμων (ALP, γ-GT) ή των δεικτών φλεγμονής και να τεθεί η υποψία για πέτρες στην χολή.
Τις περισσότερες φορές οι άνθρωποι που έχουν πέτρες στην χολή εμφανίζουν διάφορες δυσπεπτικές ενοχλήσεις που εκδηλώνονται με μετεωρισμό δηλαδή φουσκώματα (πρήξιμο στην κοιλιά), με ενοχλήσεις (πόνο) στο άνω ή δεξιό πλάγιο της κοιλιάς. Οι ενοχλήσεις αυτές σχετίζονται με την λήψη τροφής και κυρίως με την κατανάλωση λιπαρών τροφών, γαλακτοκομικών και τροφών όπως το αυγό ή η σοκολάτα.
Κάποιες φορές, μπορεί οι ενοχλήσεις αυτές να είναι ήπιες και να μη δίνει ιδιαίτερη σημασία ο πάσχων ή ακόμα και να τις δικαιολογεί λόγω της διατροφής του. Με τον καιρό όμως, η ενοχλήσεις αυτές γίνονται εντονότερες και συχνότερες.
Παρόλα αυτά, οι πέτρες στην χολή δεν είναι μια αθώα πάθηση. Οι παθήσεις που σχετίζονται άμεσα με την χολολιθίαση είναι οι ακόλουθες:
Οξεία Χολοκυστίτιδα. Η χρόνια παραμονή των λίθων στην χολή, είτε αυτές είναι μικρές είτε μεγαλύτερες, προκαλεί χρόνιους τραυματισμούς στον βλεννογόνο της χοληδόχου κύστης ή ακόμα και απόφραξη του κυστικού πόρου (δηλαδή του σωλήνα που η χοληδόχος κύστη επικοινωνεί με τον χοληδόχο πόρο). Με τον τρόπο αυτό μικρόβια που μεταναστεύουν από το 12δάκυτλο εισέρχονται στη χοληδόχο κύστης, αναπτύσσονται μέσα σε αυτή και έτσι εκδηλώνεται η οξεία φλεγμονή του οργάνου, δηλαδή η οξεία χολοκυστίτιδα.
Αποφρακτικός ίκτερος. Η παρουσία μικρών λίθων στην χολή (διαμέτρου 0.2 εκ έως 1εκ) καθώς και η λάσπη στην χοληδόχο κύστη ευθύνονται για την εμφάνιση του αποφρακτικού ίκτερου. Μικρές πέτρες ή λάσπη, περνάνε από τον κυστικό πόρο, στον χοληδόχο πόρο και ενσφηνώνεται στο τελικό τμήμα του χοληδόχου που είναι ο σφικτήρας του Oddi. Η απόφραξη στη ομαλή εκροή τη χολής, προκαλεί την προοδευτική αύξηση της ολικής χολερυθρίνης του αίματος, και κατά συνέπεια το κιτρίνισμα, αρχικά των οφθαλμών και αργότερα του δέρματος.
Ο αποφρακτικός ίκτερος, διαχωρίζεται σε ανώδυνο αποφρακτικό ίκτερο όταν εμφανίζεται σταδιακά χωρίς ουσιώδης ενοχλήσεις και είναι μάλλον κακοήθους αιτιολογίας και σε επώδυνο αποφρακτικό ίκτερο όταν συνυπάρχουν συμπτώματα όπως πόνος, πυρετός ή έμετοι, και συνήθως οφείλετε σε παρουσία λίθων.
Χοληδοχολιθίαση. Ονομάζεται η παρουσία λίθων εντός του χοληδόχου πόρου. Οι πέτρες αυτές αρχικά αναπτύσσονται εντός της χοληδόχου κύστης και μεταναστεύουν στον χοληδόχο πόρο. Η χοληδοχολιθίαση είναι η κύρια αιτία εμφάνισης αποφρακτικού ίκτερου, χολαγγειίτιδας και παγκρεατίτιδας. Η καταλληλότερη μέθοδος για την αντιμετώπιση της χοληδοχολιθίασης είναι η ERCP.
Χολαγγειίτιδα. Όταν οι πέτρες της χοληδόχου κύστης προκαλέσουν απόφραξη των χοληφόρων πόρων, εμποδίζεται η ομαλή εκροή της χολής από το ήπαρ προς το 12δάκτυλο. Λόγω της στάσης της χολής μέσα στους πόρου, τα μικρόβια αποικίζουν την χολή και αρχίζει ο πολλαπλασιασμός τους, ενώ σταδιακά μπαίνουν στην κυκλοφορία του αίματος μέσο των ηπατικών κολποειδών. Η χολαγγειίτιδα αποτελεί την συνηθέστερη και σοβαρότερη επιπλοκή της χοληδοχολιθίασης.
Οξεία παγκρεατίτιδα. Όταν πέτρες που μεταναστεύουν από την χοληδόχο κύστη, ενσφηνώνονται στο τελικό άκρο του χοληδόχου πόρου (φύμα Vater) προκαλέσουν απόφραξη του του παγκρεατικού πόρου. Η απόφραξη αυτή εμποδίζει την ομαλή εκροή των παγκρεατικών υγρών, προκαλώντας την φλεγμονώδη αντίδραση του οργάνου που ονομάζετε παγκρεατίτιδα. Η οξεία παγκρεατίτιδα είναι και η σημαντικότερη επιπλοκή της χολολιθίασης. Πολύ συχνά μπορεί να είναι μια ήπια οιδηματώδης παγκρεατίτιδα που αντιμετωπίζεται. Σε ορισμένες όμως περιπτώσεις γίνεται νεκρωτική με αυξημένο κίνδυνο για την ζωή του ασθενή.
Καρκίνος χοληδόχου κύστης. Η χρόνια παραμονή των λίθων στην χοληδόχο κύστη αυξάνει τον κίνδυνο του καρκίνου της κύστης. Η χρόνια φλεγμονή που προκαλούν οι πέτρες στο τοίχωμα της κύστης είναι ο αιτιολογικός παράγοντας της ανάπτυξης δυσπλαστικών κυττάρων που μπορεί να εξελιχθούν σε καρκινικά. Η χολολιθίαση θεωρείται αιτιολογικός παράγοντας για τον καρκίνο της χοληδόχου κύστης. Στο 80% των ασθενών με καρκίνο της κύστης συνυπάρχει χολολιθίαση.
Ποιο είναι το συμπέρασμα;
Συμπερασματικά
1.Οι πέτρες στην χολή μπορεί να υπάρχουν χωρίς να προκαλούν ιδιαίτερες ενοχλήσεις. Ωστόσο δεν είναι μια αθώα πάθηση. Μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές παθήσεις που θα ταλαιπωρήσουν τον ασθενή ή ακόμα και θα κινδυνεύσει. Για τον λόγω αυτό, όταν διαπιστωθούν πέτρες στην χολή, προτείνεται η προγραμματισμένη λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή.
2.Όσο αυξάνεται ο χρόνος παρουσίας λίθων εντός της χοληδόχου κύστης, τόσο περισσότερο αυξάνεται και η πιθανότητα εμφάνισης των παθήσεων που σχετίζονται με αυτές.
3.Άνθρωποι με πέτρες στην χολή διάμετρου μεταξύ 0.5εκ και 0,7εκ ή ακόμα και λάσπη, έχουν αυξημένες πιθανότητες να νοσήσουν από αποφρακτικό ίκτερο, χολαγγειίτιδα και παγκρεατίτιδα.
4.Άνθρωποι με πέτρες στην χολή διάμετρου άνω του 1εκ έχουν αυξημένες πιθανότητες να εκδηλώσουν οξεία χολοκυστίτιδα.
5. Άνθρωποι ηλικίας άνω των 70ετών με πέτρες στην χολή έχουν κατά 18-20% περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν μια σοβαρή πάθηση που σχετίζεται με την χολολιθίαση. Όπως για παράδειγμα, η οξεία παγκρεατίτιδα.
6.Η χρόνια παρουσία λίθων στην χοληδόχο κύστη, συνδέεται με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου της χολής.
Διαβάστε σχετικά άρθρα
•Λαπαροσκοπικη χολοκυστεκτομή
•Τι είναι η χολή
•Λιθίαση χοληδόχου κύστης
•Πολύποδες χοληδόχου κύστης
•Χολοκυστίτιδα
•Χολαγγειίτιδα
•Καρκίνος χοληδόχου κύστης
•Αποφρακτικός ίκτερος
•Λιθίαση χοληδόχου πόρου