Παθήσεις Θυρεοειδούς αδένα

Τι είναι ο θυρεοειδής αδένας;

Είναι ένας από τους σημαντικότερους ενδοκρινής αδένας του ανθρώπινου σώματος. Βρίσκεται στην πρόσθια τραχηλική περιοχή ακριβώς μπροστά από την τραχεία. Αποτελείται από δύο λοβούς (αριστερό και δεξιό λοβό) οι οποίοι ενώνονται μεταξύ τους με τον ισθμό. Το φυσιολογικό βάρος του αδένα είναι μεταξύ 20 και 35 γραμμαρίων. Το όνομα του αδένα οφείλεται στο σχήμα του που μοιάζει με ασπίδα και προέρχεται από την ελληνική λέξη θυρεός που σημαίνει ασπίδα.

Ποιες ορμόνες παράγει ο θυρεοειδής αδένας και ποίος είναι ο ρόλος τους στον ανθρώπινο οργανισμό;

Ο θυρεοειδείς αδένας παράγει τρεις ορμόνες απόλυτα απαραίτητες για την ομαλή λειτουργία του οργανισμού. Οι ορμόνες αυτές είναι η:

• Τ3 (τριιωδοθυρονίνη)
  
• Τ4 (θυροξίνη) Η ημερήσια έκκριση των δύο αυτών ορμονών ρυθμίζεται από την έκκριση μιας άλλης ορμόνης της θυρεοειδοτρόπου ορμόνης ή TSH που παράγεται στην υπόφυση, έναν άλλο επίσης σπουδαίο ενδοκρινή αδένα που βρίσκεται στη βάση του εγκεφάλου μας. Η ρυθμός έκκρισης των θυρεοειδικών ορμονών συμβάλλεί μαζί με άλλους ορμονικούς παράγοντες στην ομαλή ρύθμιση του μεταβολισμού του σώματος. Περιληπτικά αναφέρω ότι, η θυρεοειδικές ορμόνες συμβάλλουν στην ρύθμιση του μεταβολισμό της γλυκόζης, των λιπών και της χοληστερόλης, ενώ συμβάλουν επίσης στην ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος, της κινητικότητας του εντέρου, στον ρυθμό της καρδιάς και στην ταχύτητα της μυϊκής σύσπασης. Επιπλέον, στην βρεφική και παιδική ηλικία η έκκριση των θυρεοειδικών ορμονών είναι απαραίτητη, για την ομαλή σωματική και πνευματική ωρίμανση του παιδιού. Για τον λόγω αυτό, η έλλειψη των θυρεοειδικών ορμονών στην ηλικία αυτή δημιουργεί παιδιά με σωματική και πνευματική καθυστέρηση. Η πάθηση αυτή ονομάζεται, κρετινισμός και οι πάσχοντες κρετίνοι.
  
• Καλσιτονίνη. Η ορμόνη αυτή, μαζί με την παραθορμόνη που παράγεται από τους παραθυρεοειδείς αδένες, είναι υπεύθυνη για τη ρύθμιση των τιμών του ασβεστίου στο αίμα και τα οστά. Ειδικότερα η καλσιτονίνη διευκολύνει την πρόσληψη και την καθήλωση του ασβεστίου στα οστά προκαλώντας την μείωση των τιμών του ασβεστίου στο αίμα.

Τι είναι η βρογχοκήλη;

Βρογχοκήλη ονομάζεται κάθε διόγκωση του θυρεοειδή αδένα. Η βρογχοκήλη μπορεί να συνοδεύεται από υπερλειτουργία του αδένα και άρα υπερέκκριση θυρεοειδικών ορμονών ή από υπολειτουργία του αδένα και άρα έλλειψη θυρεοειδικών ορμονών. Η πιο συνηθισμένη βρογχοκήλη με μειωμένη παραγωγή ορμονών είναι η βρογχοκήλη που οφείλεται σε μειωμένη πρόσληψη ιωδίου μέσω των τροφών. Για τη σύνθεση των θυρεοειδικών ορμονών απαραίτητο στοιχείο είναι το ιώδιο. Σε περιπτώσεις έλλειψης του ιωδίου ο αδένας υπερτρέφεται, διογκώνεται προκειμένου να προσλάβει όσο ιώδιο μπορεί περισσότερο. Αν δεν τα καταφέρει οι παραγωγή των θυρεοειδικών ορμονών μειώνεται ενώ ο αδένας παραμένει διογκωμένος. Τροφές πλούσιες σε ιώδιο είναι οι θαλασσινές τροφές. Έλλειψη ιωδίου παρουσιάζεται κυρίως σε ορεινές περιοχές όπου λείπουν τα θαλασσινά. Σήμερα όμως, με την ιωδίωση του μαγειρικού αλατιού η έλλειψη ιωδίου είναι εξαιρετικά σπάνια.

Τι είναι ο όζος του θυρεοειδούς;

Ο όζος του θυρεοειδούς αδένα είναι περίγραπτο μόρφωμα με ποικίλες κάθε φορά διαστάσεις που ξεχωρίζει από τον υπόλοιπο αδένα. Συνήθως υπάρχουν περισσότεροι το ενός όζοι που σχηματίζονται στους λοβούς του θυρεοειδούς και ανευρίσκονται από τον γιατρό κατά την κλινική ψηλάφηση του αδένα ή είναι απεικονιστικό εύρημα μετά υπερηχογραφικό έλεγχο του αδένα. Μπορεί να είναι κυστικοί ή και συμπαγείς. Συνήθως οφείλονται σε τοπική υπερπλασία του αδένα ή ίνωση χωρίς όμως να αποκλείεται η πιθανότητα κακοήθειας. Για τον λόγω αυτό, σε κάθε περίπτωση η ανεύρεση όζου ή όζων στο θυρεοειδή αδένα οφείλει να διερευνάται με σχολαστικότητα και λεπτομέρεια προκειμένου να διαγνωστεί η γενεσιουργός αιτία ( πολυοζώδης βρογχοκήλη, θυρεοειδίτιδα, τοξικό αδένωμα κ.τ.λ) και συγχρόνως, να αποκλεισθεί ή να επιβεβαιωθεί ο καρκίνου του θυρεοειδούς.

Ποιες είναι οι συνηθέστερες παθήσεις του θυρεοειδούς;

Οι παθήσεις του θυρεοειδούς αδένα είναι έξι φορές συχνότερες στις γυναίκες από ότι στους άντρες. Ενώ οι συνηθέστερες παθήσεις του αδένα είναι:

1. Ο υποθυρεοειδισμός. Στην περίπτωση αυτή ο αδένας υπολειτουργεί με συνέπεια την μειωμένη παραγωγή και έκκριση των απαραίτητων θυρεοειδικών ορμονών. Ο υποθυρεοειδισμός μπορεί να οφείλεται είτε σε βλάβη του ίδιου του θυρεοειδούς (πρωτοπαθής υποθυρεοειδισμός) είτε να οφείλεται σε βλάβη της υπόφυσης (δευτεροπαθής υποθυρεοειδισμός) η οποία παράγει τη θυρεοειδοτρόπο ορμόνη (TSH) η οποία διεγείρει τον θυρεοειδή για την παραγωγή των θυρεοειδικών ορμονών. Η συνηθέστερη αιτία υποθυρεοειδισμού είναι οι θυρεοειδίτιδες. Πρόκειται για φλεγμονές του ίδιου του αδένα είτε μικροβιακής είτε ιογενούς είτε αυτοάνοσης αιτίας. Οι συχνότερες θυρεοειδίτιδες είναι:

• Οξεία πυώδη θυρεοειδίτιδα. Πρόκειται για μικροβιακής αιτιολογίας οξεία φλεγμονή του αδένα και αντιμετωπίζεται με αντιβιοτικά.
  
• Υποξεία θυρεοειδίτιδα του De Quervain. Πρόκειται για επώδυνη φλεγμονή του αδένα μάλλον ιογενούς αιτίας.
  
• Χρόνια λεμφοκυτταρική θυρεοειδίτιδα ή νόσος Hashimoto. Είναι η συχνότερη μορφή θυρεοειδίτιδας και είναι αυτοάνοσης αιτιολογίας. Προσβάλει συχνότερα της γυναίκες σε αναλογία 9 γυναίκες για κάθε 1 άντρα και εμφανίζεται σε ανθρώπους μέσης ηλικίας.
  

2. Ο υπερθυρεοειδισμός. Στην περίπτωση αυτή ο αδένας υπρελειτουργεί με συνέπεια την αυξημένη παραγωγή και έκκριση των θυρεοειδικών ορμονών. Οι συνηθέστερες μορφές του υπερθυρεοειδισμού είναι οι ακόλουθες:

• Τοξική διάχυτος βρογχοκήλη ή νόσος του Graves Basedow. Πρόκειται για την συνηθέστερη μορφή υπερθυρεοειδισμού. Η νόσος εμφανίζει εξάρσεις και υφέσεις ενώ προσβάλλει κυρίως της γυναίκες. Η θεραπεία της νόσου αρχικά είναι φαρμακευτική, ενώ σε αποτυχία, είναι απαραίτητη η χειρουργική επέμβαση ολικής θυρεοειδεκτομής.
  
• Τοξική οζώδης βρογχοκήλη ή νόσος του Plummer. Πρόκειται για λειτουργική οζώδη υπερπλασία με υπερλειτουργούνες όζους, ενώ ο ενδιάμεσος θυρεοειδικός ιστός είναι σε καταστολή. Η θεραπεία της νόσου είναι εξαρχής χειρουργική και ενδεδειγμένη επέμβαση είναι η ολική θυρεοειδεκτομή.
  
• Τοξικό αδένωμα του θυρεοειδούς. Η πάθηση χαρακτηρίζεται από την παρουσία ενός μονήρους θυρεοειδικού όζου από τον οποίο υπερπαράγονται και εκκρίνονται οι θυρεοειδικές ορμόνες. Ο όζος αυτός εμφανίζετε ως θερμός στο σπινθηρογράφημα του αδένα. Η θεραπεία της νόσου συνήθως είναι χειρουργική και η ενδεδειγμένη επέμβαση είναι η ολική θυρεοειδεκτομή.
  

Ποια είναι τα συμπτώματα του υπερθυρεοειδισμού;

Τα συμπτώματα του υπερθυρεοειδισμού εξαρτώνται από την βαρύτητα της νόσου. Τις περισσότερες φορές τα συμπτώματα είναι ήπια και μπορεί να εξελίσσονται για μεγάλο χρονικό διάστημα δίχως να γίνονται αντιληπτά από τον ασθενή. Τα συνηθέστερα συμπτώματα είναι:

• Η ταχυκαρδία που πολλές φορές μπορεί να συνδυάζεται με αρρυθμία.
  
• Η εφίδρωση με χαρακτηριστικά υγρές παλάμες και λεπτό τρόμο των χεριών.
  
• Η απώλεια βάρους παρά την μάλλον αυξημένη λήψη τροφής και τη μεγάλη όρεξη για φαγητό.
  
• Την μυϊκή αδυναμία, που συνήθως συνοδεύεται από εύκολη κόπωση και αίσθημα εξασθένησης.
  
• Την δυσανεξία στις υψηλές θερμοκρασίες του περιβάλλοντος.
  
• Υπερκινητικότητα, ευσυγκινησία και συναισθηματική αστάθεια.
  
• Εξόφθαλμος. Σε ορισμένες περιπτώσεις και ιδιαίτερα σε νέα άτομα μπορεί να παρουσιαστεί προπέτεια των οφθαλμών.
  

Ποια είναι τα συμπτώματα του υποθυρεοειδισμού;

Και εδώ όπως και στον υπερθυρεοειδισμό τα συμπτώματα εξαρτώνται από την βαρύτητα της νόσου. Ενώ τις περισσότερες φορές δεν τυχαίνουν τις προσοχής του πάσχοντος. Τα συνηθέστερα συμπτώματα του υποθυρεοειδισμού είναι:

• Η σωματική και πνευματική νωθρότητα που μπορεί να φτάσει μέχρι τη μαλθακότητα.
  
• Ευαισθησία στο κρύο περιβάλλον.
  
• Αύξηση του σωματικού βάρους παρά την μάλλον μειωμένη πρόσληψη θερμίδων.
  
• Δυσκοιλιότητα.
  
• Βραχνή και αργή ομιλία.
  
• Σε πιο προχωρημένη νόσο το πρόσωπο του πάσχοντος εμφανίζεται ωχρό, με οιδηματώδη βλέφαρα, πρησμένο, με ξηρά και αραιά μαλλιά.