Αιμορροΐδες

Τι είναι οι αιμορροΐδες;

Οι αιμορροΐδες είναι φυσιολογικό ανατομικό στοιχείο του ανθρώπινου σώματος. Ουσιαστικά πρόκειται για ένα πλούσιο δίκτυο αγγείων (αγγειακά κολποειδή) που διακλαδίζονται και σχηματίζουν ένα αγγειακό πλέγμα το οποίο ονομάζεται ''αιμορροϊδικό πλέγμα''. Υπάρχουν δύο αιμορροϊδικά πλέγματα το:

Εσωτερικό αιμορροϊδικό πλέγμα το οποίο σχηματίζεται από την μέση αιμορρροϊδική φλέβα και βρίσκεται πάνω από την οδοντωτή γραμμή δηλαδή περίπου στα 2 με 2,5 εκατοστά μέσα από τον πρωκτό. Οι βλάβες του έσω αιμορροϊδικού πλέγματος προκαλούν τις εσωτερικές αιμορροΐδες. Εξωτερικό αιμορροϊδικό πλέγμα το οποίο σχηματίζεται από την κάτω αιμορρροϊδική φλέβα και βρίσκεται στην είσοδο του πρωκτού. Οι βλάβες του έξω αιμορροϊδικού πλέγματος προκαλούν τις εξωτερικές αιμορροΐδες.

Ποίος είναι ο ρόλος των αιμορροΐδων στο ανθρώπινο σώμα;

Το κάθε αιμορροϊδικό πλέγμα επενδύει την εσωτερική επιφάνεια των πρωκτού δημιουργώντας μια κυκλοτερή πάχυνση, που είναι γνωστή ως ''αγγειακό μαξιλάρι''. Υπάρχουν δύο τέτοια αγγειακά μαξιλάρια, ένα εσωτερικό που σχηματίζεται από το έσω αιμορροϊδικό πλέγμα και ένα εξωτερικό που σχηματίζεται από το έξω αιμορροϊδικό πλέγμα. Όταν ο σφιγκτήρας του πρωκτού συσπάται, για την συγκράτηση των αερίων ή των κοπράνων στο έντερο. Τα αιμορροϊδικά πλέγματα γεμίζουν με αίμα -τα αγγειακά μαξιλάρια φουσκώνουν- σφραγίζοντας την περιοχή άνω του σφιγκτήρα. Με τον τρόπο αυτό συμβάλλουν στην συγκράτηση του εντερικού περιεχομένου στο τελικό τμήμα το εντέρου, το οποίο ονομάζεται ορθό και παίζει το ρόλο αποθήκης των κοπράνων. Κατά την αφόδευση ο πρωκτικός σφιγκτήρας χαλαρώνει το αγγειακό πλέγμα αδειάζει το αίμα του -τα αγγειακά μαξιλάρια ξεφουσκώνουν- και έτσι ο προωθητικός περισταλτισμός του εντέρου οδηγεί στην έξοδο των κοπράνων από το ορθό. Άρα λοιπόν, οι αιμορροΐδες συμβάλουν κατά κάποιο τρόπο στην αποτελεσματικότερη σύγκλειση του πρωκτού.

Τι είναι αιμορροϊδοπάθεια;

Αιμορροϊδοπάθεια είναι η βλάβη των αγγείων που σχηματίζουν τα αγγειακά μαξιλάρια και των ιστών που τα συγκρατούν στις θέσεις τους. Το πρόβλημα ξεκινάει όταν, το αγγειακό πλέγμα των αιμορροΐδων αρχίζει να δυσλειτουργεί με αποτέλεσμα τα αγγειακά μαξιλάρια να γεμίζουν με αίμα το οποίο όμως δεν μπορεί να αδειάσει. Έτσι οι αιμορροΐδες διογκώνονται, φουσκώνουν ενώ οι ιστοί που τις συγκρατούσαν στις θέσεις τους σταδιακά χαλαρώνουν με αποτέλεσμα τα διογκωμένα πλέων αγγειακά μαξιλάρια να μετατοπίζονται προς τα έξω. Άλλες φορές το αγγειακό πλέγμα θρομβώνεται και έτσι εμφανίζεται ο επώδυνος αιμορροΐδικός όζος της θρομβωμένης αιμορροΐδας. Ανάλογα με την έκταση του προβλήματος έχουν οριστεί τέσσερις βαθμοί αιμορροΐδοπάθειας. Οι παθήσεις των αιμορροΐδων είναι μια από τις συνηθέστερες παθήσεις του ανθρώπινου σώματος με παγκόσμια εξάπλωση. Υπολογίζεται ότι οι τρεις στους δέκα ανθρώπους παγκοσμίως σε κάποια περίοδο της ζωής τους θα αντιμετωπίσουν κάποιο πρόβλημα αιμορροϊδοπάθειας.

Ποια είναι τα αίτια της πάθησης;

Σημαντικότερη αιτία αιμορροϊδοπάθειας είναι η δυσκοιλιότητα. Οξεία ή χρόνια δυσκοιλιότητα, έντονη και παρατεταμένη προσπάθεια αφόδευσης, μεγάλη παραμονή στην τουαλέτα αποτελούν τους σοβαρότερους επιβαρυντικούς παράγοντες για την εμφάνιση της νόσου. Άλλοι παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφάνιση της πάθησης είναι:

• Ο έντονος παροξυσμικός ή χρόνιος βήχας. Όπως στην χρόνια βρογχίτιδα των καπνιστών.
  
• Η συχνή και μακροχρόνια άρση βαρέων αντικειμένων είτε ως άσκηση είτε ως εργασιακή ανάγκη.
  
• Η εγκυμοσύνη και ο φυσιολογικός τοκετός λόγω μεγάλης και παρατεταμένης αύξησης της ενδοκοιλιακής πίεσης
  

Οι άνδρες εμφανίζουν συχνότερα αιμορροΐδες συγκριτικά με τις γυναίκες, ενώ η μεγαλύτερη συχνότητα της νόσου εμφανίζεται στις ηλικίες μεταξύ 40 και 50 ετών.

Ποια είναι τα κυριότερα συμπτώματα της αιμορροϊδοπάθειας;

Ανάλογα με το στάδιο της νόσου μπορεί να εμφανιστεί κάποιο από τα ακόλουθα συμπτώματα:

• Αιμορραγία. Το αίμα μπορεί να επαλείφει τα κόπρανα ή να στάζει στην λεκάνη κατά την κένωση.
  
• Ο πόνος στην περιοχή του πρωκτού, ο οποίος μπορεί να είναι συνεχόμενος με διακυμάνσεις. Επιτείνεται κατά την αφόδευση ενώ βελτιώνεται στην συνέχεια.
  
• Τοπικός ερεθισμός ο οποίος συνοδεύεται από κνησμό και έκκριση βλέννας.
• Παρουσία επώδυνου ή και ανώδυνου αιμορροϊδικού όζου που προβάλει έξω από τον πρωκτό και δύναται να αναταχθεί ή και όχι.
  
• Αίσθημα ατελούς αφόδευσης
  

Οποιαδήποτε ενόχληση στην περιοχή του πρωκτού πρέπει να εκτιμάται από ειδικό γιατρό, ενώ ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται στις ηλικίες άνω των 45, καθώς η συχνότητα του καρκίνου του παχέος εντέρου (ο δεύτερος συνηθέστερος καρκίνος του ανθρώπου) είναι αυξημένη.

Ποια είναι η σταδιοποίηση της νόσου;

Ανάλογα με την θέση τους οι αιμορροΐδες διακρίνονται σε:

• Εσωτερικές αιμορροΐδες. Προκαλούνται από βλάβες του έσω αιμορροϊδικού πλέγματος που βρίσκεται πάνω από την οδοντωτή γραμμή περίπου στα δύο με δυόμισι εκατοστά μετά την είσοδο του πρωκτού. Στο αρχικό στάδιο βρίσκονται μέσα στον πρωκτό χωρίς να προβάλλουν. Συνήθως δεν είναι επώδυνες αλλά συχνά εκδηλώνουν αιμορραγία. Όταν οι αιμορροΐδες παραμείνουν χωρίς θεραπεία διογκώνονται περαιτέρω και προβάλλουν έξω από τον πρωκτό. Στο στάδιο αυτό ο ασθενής μπορεί να ψηλαφίσει τους αιμορροϊδικούς όζους και πιθανόν να τους ανατάξει αν δεν ανατάσσονται αυτόματα μετά το τέλος της κένωσης. Σε κάποιες περιπτώσεις όμως, είναι δυνατόν να μην μπορούν να αναταχθούν, με αποτέλεσμα να προβάλλουν μόνιμα εκτός του δακτυλίου (προσπίπτουσες αιμορροΐδες). Στις περιπτώσεις αυτές είναι δυνατόν να προκληθεί περίσφιξη ή ακόμα και θρόμβωση του αιμορροϊδικού όζου. Τα συμπτώματα τότε, είναι ο έντονος καυστικός πόνος που εμποδίζει τον ασθενή να περπατήσει να κάτσει αλλά κυρίως να αφοδεύσει με συνέπεια να αποφεύγονται οι κενώσεις τα κόπρανα να γίνονται όλο και σκληρότερα και έτσι να χειροτερεύει η δυσκοιλιότητα και να επιτείνεται η πάθηση.
  
• Εξωτερικές αιμορροΐδες. Προκαλούνται από βλάβες του έξω αιμορροϊδικού πλέγματος που βρίσκεται κάτω από το δέρμα στην είσοδο του πρωκτού (έξω από την οδοντωτή γραμμή). Όταν διαταθούν γίνονται επώδυνες και κατά περιπτώσεις είναι δυνατόν να θρομβωθούν (θρομβωμένη εξωτερική αιμορροΐδα) με επακόλουθο τον έντονο βασανιστικό πόνο ή να αιμορραγήσουν. Θα πρέπει να τις ξεχωρίζουμε από τα δερματικά ράκη (skin tags).

Ανάλογα με το μέγεθος, την θέση και την συμπεριφορά των αιμορροϊδικών όζων, διακρίνουμε 4 βαθμούς αιμορροϊδοπάθειας.

Ποια είναι η θεραπεία της αιμορροϊδοπάθειας;

Η θεραπεία είναι ανάλογη με το στάδιο της νόσο.

Συντηρητική αγωγή

Σε αιμορροϊδοπάθειες πρώτου ή και δευτέρου βαθμού ακολουθείται συντηρητική αντιμετώπιση. Στοχεύει στην διόρθωση της πιθανής δυσκοιλιότητας και την βελτίωση των κενώσεων. Για τον σκοπό αυτό προτείνεται η κατανάλωση τροφών πλούσιων σε φυτικές ίνες όπως είναι τα φρούτα, η τακτική σωματική άσκηση και επίσης η λήψη αυξημένης ποσότητας υγρών. Επιπλέον είναι δυνατόν να χορηγηθούν φάρμακα όπως, ήπια υπακτικά, ανιφλεγμονώδη ακόμη και βελτιωτικά της κυκλοφορίας του αίματος.

Χειρουργική αντιμετώπιση

Σε περιπτώσεις αποτυχίας της συντηρητικής αγωγή ή των συχνών υποτροπών που συνοδεύονται με απώλεια αίματος ή σε περιπτώσεις αιμορροϊδοπάθειας τρίτου και τετάρτου βαθμού η μόνη ενδεδειγμένη αντιμετώπιση παγκοσμίως είναι η χειρουργική. Οι νεότερες και ασφαλέστερες τεχνικές για την οριστική επίλυση της αιμορροϊδοπάθειας σε διεθνές επίπεδο είναι οι ακόλουθες:

• Αιμορροϊδεκτομή με χρήση ειδικών τεχνολογικά προηγμένων συσκευών ραδιοκυμάτων (R-F) ή υπερήχων (U/S). Με τις συσκευές αυτές είναι δυνατή η εκτομή και αφαίρεση όλου του πάσχοντος αιμορροϊδικού πλέγματος και άρα όλων των αιμορροΐδων εφαρμόζοντας τις τεχνικές Milligan- Morgan ή Ferguson προκαλώντας ελάχιστη ιστική βλάβή και άρα σχεδόν καθόλου πόνο.
  
• Τεχνική Longo. Πρόκειται για νέα τεχνική σύμφωνα με την οποία οι αιμορροΐδες δεν αφαιρούνται, αλλά με την χρήση ειδικού αυτόματου συρραπτικού εργαλείου αφαιρείται κυκλικά τμήμα βλεννογόνιου και υποβλεννογόνιου ιστού που βρίσκεται πάνω από τους αιμορροϊδικούς όζους. Με τον τρόπο αυτό διακόπτεται η αιματική ροή των αιμορροΐδων ενώ ταυτόχρονα έλκονται προς το επάνω, δηλαδή εντός του πρωκτού. Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα της τεχνικής αυτής είναι εξάλειψη του μετεγχειρητικού πόνου.
  
• THD (Transanal Hemorrhoidal Dearterialization). Πρόκειται για μοντέρνα ελάχιστα επεμβατική και ανώδυνη μέθοδο κατά την οποία εκτελείται καθοδηγούμενη με υπέρηχο απολίνωση των αιμορροϊδικών αρτηριών (THD). Με την χρήση ειδικού πρωκτοσκοπικού εργαλείου επάνω στο οποίο είναι ενσωματωμένη συσκευή υπερήχου Doppler εντοπίζονται οι αιμορροϊδικές αρτηρίες και στην συνέχει απολινώνονται με τη βοήθεια ειδικών ραμμάτων. Με τον τρόπο αυτό διακόπτεται η κυκλοφορία του αίματος στις αιμορροΐδες οι οποίες ατροφούν και συρρικνώνονται.

Στο παρελθόν η χειρουργική αντιμετώπιση της αιμορροιδοπάθειας ήταν μια μάλλον επώδυνη διαδικασία με μακρά μετεγχειρητική περίοδο και αυξημένα ποσοστά υποτροπών. Σήμερα όμως, η αντιμετώπιση της νόσου με τις νέες μεθόδους και από εξειδικευμένο χειρουργό, προσφέρει οριστική θεραπεία σχεδόν μηδενίζοντας τις υποτροπές, ελαχιστοποίηση του μετεγχειρητικού πόνου και άμεση επιστροφή του ασθενή στην καθημερινή του δραστηριότητα.